Ankara’da siyasetin ve yargının nabzını tuttuğumuz şu günlerde, telefon trafiğimiz bir hayli yoğun. AK Parti Grubu tarafından hazırlıkları süren ve 19 ayrı kanunda değişiklik öngören 59 maddelik 12. Yargı Paketi taslağı, konuşulmaya başladığından beri biz gazetecilerin üzerinde en çok mesai harcadığı konulardan biri oldu.
Taslağın mimarlarıyla ve yargı bürokrasisindeki önemli isimlerle yaptığım görüşmeler bu paketin yalnızca adliye koridorlarını değil dijital alışkanlıklarımızı, aile yapımızı ve sokağın değişen dinamiklerini doğrudan şekillendireceğini gösteriyor. Resmi metinlerin dışına çıkıp, başkent kulislerinden edindiğim notlarla bu düzenlemelerin hayatımıza nasıl yansıyacağına yakından bakalım.
Dijital anonimliğe veda ve 'Kiralık IBAN' döneminin sonu
Son günlerde bilişim hukuku uzmanları ve BTK kaynaklarıyla yaptığım görüşmelerde en çok altı çizilen konu, sosyal medyadaki kimlik doğrulama zorunluluğu oldu. Taslağa göre, Türkiye’den günlük erişimi 1 milyonu aşan yurtdışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcıları (Instagram, YouTube, TikTok, X vs.), artık kullanıcılarından kimlik doğrulaması isteyecek ve temel verileri BTK ile paylaşmakla yükümlü olacak. Hükümet kanadı, sahte hesaplar üzerinden yürütülen dezenformasyon ve itibar suikastlarının artık ulusal güvenlik ve toplumsal huzur meselesi haline geldiğini düşünüyor. Bu madde yasalaşırsa klavye arkasındaki anonimlik kalkanı büyük ölçüde kalkacak.
Bir diğer kritik başlık ise "IBAN kullandırma" suçları. Savcılık kaynaklarından sıkça duyduğumuz, "Hesabını kullandır, komisyon al" şeklindeki dolandırıcılık sarmalı artık yeni bir boyuta taşınıyor. Taslakla birlikte başkasına haksız menfaat sağlamak amacıyla IBAN, banka kartı veya kripto varlık hesabı kullandırmak müstakil bir suç sayılacak. Yani yargı çevrelerinin net ifadesiyle "Ben dolandırıcılık yapmadım, sadece IBAN'ımı kiraladım"savunması artık faili hapis cezasından kurtarmayacak.
Nafaka düğümü
Aile hukuku üzerine çalışan hukukçularla ve taslağa yön veren kurmaylarla yaptığım uzun sohbetlerde, üzerinde en çok tartışılan maddenin yoksulluk nafakası olduğunu gördüm. Yıllardır süregelen "ömür boyu nafaka" tartışması, bu paketle rasyonel bir zemine oturtulmaya çalışılıyor. Yeni düzenlemeye göre nafaka süresi, 5 yıldan az olmamak kaydıyla, evlenilen tarihten boşanma davasının açıldığı tarihe kadar geçen sürenin yarısı ile sınırlandırılacak. Ancak kanun koyucu burada kapıyı tamamen kapatmıyor. Görüştüğüm yetkililer, mağduriyetlerin önüne geçmek adına kritik bir istisna eklendiğini vurguluyor.. Eğer nafaka alacaklısı haksız fiil nedeniyle çalışamayacak duruma düşmüşse veya ilerlemiş yaşı nedeniyle düzenli bir geliri yoksa, bu süre hakim takdiriyle uzatılabilecek. Bu adımın, yıllardır süren mağduriyet çığlıkları ile kadın hakları savunucularının endişeleri arasında bir denge bulma çabası olduğunu söylemek mümkün.
Suça sürüklenen çocuklar ve bireysel silahlanma
Taslağın şüphesiz en sarsıcı bölümü çocukları ve şiddeti yan yana getiren maddeler. Kahramanmaraş’ta bir çocuğun babasına ait silahla okula saldırması gibi acı olayların ardından, yasa yapıcılarla yaptığım görüşmelerde ebeveyn ihmalinin artık cezasız kalmayacağının sinyallerini almıştım. Nitekim taslak bunu doğruluyor. Silahını özensiz muhafaza edip başkasının eline geçmesine neden olan kişiye 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası yolda. Eğer o silahı ele geçiren kişi bir çocuksa ceza bir kat daha artırılacak. Bu bireysel silahlanmanın ev içindeki sorumluluğuna yönelik son derece sert ve yerinde bir müdahale.
Öte yandan, suça sürüklenen çocuklara yönelik cezaların da artırıldığını görüyoruz. 12-15 yaş ve 15-18 yaş gruplarındaki hapis cezası üst sınırları yukarı çekiliyor.
12. Yargı Paketi sadece hukuki normları güncellemiyor, bugünün Türkiye'sinin sosyal, ekonomik ve dijital krizlerine doğrudan yanıt vermeye çalışıyor. Meclis Genel Kurulu'ndaki görüşmelerde maddelerin nasıl esneyip sertleşeceğini hep birlikte takip edeceğiz ancak kulislerin gösterdiği bir şey var Türk Hukukuteknolojinin ve toplumsal yozlaşmanın hızına yetişmek için vites büyütüyor.
