BIST 100
13.662,75 -1,64%
DOLAR
45,9043 0,11%
EURO
53,4834 0,06%
GRAM ALTIN
6.700,70 0,19%
FAİZ
43,74 0,00%
GÜMÜŞ GRAM
111,60 0,60%
BITCOIN
73.639,00 0,00%
GBP/TRY
61,8060 0,12%
EUR/USD
1,1651 -0,07%
BRENT
93,11 2,18%
ÇEYREK ALTIN
10.955,65 0,19%
İstanbul Açık
İstanbul hava durumu
21 °

MÜZİK VE POLİTİK BİLİNÇ

Vural Yıldırım yazdı

Müzik diğer sanat alanlarından farklı olarak zaman içindeki serüveni itibariyle her dönemin “sesi olma” özelliğini yitirmez. Belleğimizin derinliklerine kazınan melodiler zamanla koşullar olgunlaştığında yeniden yaşam bulur. Müzik salt eğlence aracının eşliği değil, aynı zamanda düşünceyi tetikleyen, kitleleri harekete geçiren statükoyu eleştiren bir öznedir. Antik Yunan’dan beri müzik, yukarıda anlatıldığı gibi bellek taşıyıcısı ve toplumsal adalet hassasiyeti sembolü olmuştur. Bunun yanında müzik dilin sansürlendiği ve/veya yetersiz kaldığı yerde başlar. Fransız filozof Gilles Deleuze’ün bu konudaki kuramsal çalışmaları bize dilin iktidar ve eylem alanı hakkındaki muğlak zeminini gösterir. Fransız İhtilali’nde La Marseillaise’nin kullanım alanı ve We Shall Overcome şarkısının hikayesi bizlere müziğin toplumsal yapı içindeki dinamik hareketliliğinin gücünü anlatmaya yeterlidir.

Zamanla müziğin teknolojiyle olan bağı kıtaları aşarak, Bob Dylan, Joan Baez, Ruhi Su vd. isimler politik bilincin duygusal yoğunluğunda oluşumunda etkili olmuşlardır. Böylece bazı müzikal formlar protest kategorisinde değerlendirilmiştir. Blues, Caz, Punk, Hip-Hop, “Özgün” vb. müzikler genellikle “Alt Kültür”lerin ve “ezilenler”in sesi olmuşlardır. Müziği sadece notaların oluşturduğu kompozisyon olarak düşünmemeliyiz. Melodiler aynı zamanda, direncin, umudun frekansları olarak karşımıza çıkar. Melodiler, notaların tasarımı estetik ifade olarak, müziğin anlam dünyasını genişleterek hissedilir hale getirir.

Tüm dünyada, halkların ortak noktada birleştiği müzikal formlar ve “ikon”lar vardır. Arjantin bağlamında politik müzik konusu oldukça önemli isimler dünya sahnesinde yerini almıştır. Arjantin ve müzik deninca akla ilk gelen Eva Perón ismidir. Peronizm hareketinin efsane ismi ve müzik ile birlikteliği…

Müzik o dönemde işçi sınıfını yüceltmek için kullanıldı. Örneğin Los Muchachos Peronistas Marşı günümüzde aynı atmosferde varlığını sürdürmektedir. Operacı First Lady diğer adıyla Eva Perón, Arjantin toplumsal yaşamında müzik ve direnişin en güçlü figürü olarak bilinir. Kendisi aslında Müzisyen olmasa da, hayatını konu alan Evita Müzikali dünyada en çok sahnelenen yapıtlar arasında yer aldı. Yapıtın efsane müzikleri Andrew Lloyd ve sözleri Time Rıce’a aittir. Eva Perón Arjantin’in Los Toldos kentinde doğan ve First Lady ünvanına elde ederek sahne ışıklarında parlayan Arjantin’de yüksek perdeden ezilenlerin aryalarını seslendiren özel bir ikon…

Evita, First Lady unvanını saraylara hapsolmak için değil, toplumun en alt tabakası olan "descamisados" (gömleksizler) için bir kalkan olarak kullandı. Vakıflar kurdu, kadınların seçme ve seçilme hakkı için savaştı ve sağlığını hiçe sayarak günde 18 saat çalıştı. Kimilerine göre güç düşkünü bir popülist, kimilerine göre ise kanatsız bir “azizeydi”. Ancak herkesin hemfikir olduğu bir şey vardı: O, girdiği her mekânı ve çıktığı her balkonu dev bir opera sahnesine dönüştürebilen eşsiz bir auraya sahipti.

Özetle Evita; yoksul bir genç kızın sahne ışıkları altından geçip bir ülkenin kalbine hükmetmesinin, zarafeti bir silah olarak kullanıp sosyal adaleti savunmasının hikâyesidir.

Diğer ünlü Arjantin’li müzisyenlerden Héctor Roberto Chavero Aramburu, sahne adı İnka İmparatorluğunun efsane iki kralının adı olan Atahualpa Yupanqui olan besteci, müzisyen, şair Arjantin’de modern folk müziğinin babası kabul edilir. Halkın yaşadığı acıları müzikal dille anlatmıştır. Charly García, Luis Alberto Spinetta, León Gieco Arjantin Rock müziğinin temel taşlarındandır. Bu müzisyenler, diktatörlük döneminde direnişin sesi olmuşlardır. Bunların yanında Astor Piazzolla ismi müzikal dünyanın yenilikçi ve kült isimleri arasındadır.

Arjantin toplumsal dinamiğini aslında siyaset bilim açısından sahneye benzetmek yanlış olmaz. Evita ile başlayan gelenek farklı formlarda karşımıza çıkmaktadır. Halkın karşısına çıkan performans konusunda başarılı liderler ve yanlarında sahnelere alışkın eşler…

Arjantin’de politik müzik denilince akla sadece bir tür değil, bir halkın acılarını, isyanlarını ve umutlarını notalara döken devasa bir kültürel direniş hafızası gelir. Arjantin, müziğin "First Lady"lerin zarafetinden, diktatörlüklerin karanlığına kadar her alanda politik bir silah olarak kullanıldığı nadir ülkelerden biridir.

Arjantin'de müzik, diktatörlük döneminde silahların susturamadığı tek gerçektir. Müzisyenler, notaların arasına gizledikleri mesajlarla dünyanın en yaratıcı direnişlerini ülke halkı için melodilere dönüştürdüler. Müzikal performans anları aslında konser atmosferinden çok siyasi mitinge dönüşür. Kitlelerin müzisyenlerle senkronik şarkı söylemleri, aslında dönemin kayıplarına yönelik sessiz “adalet arama” çığlıklarıdır. Arjantin müziği kodları gerek söz gerek melodi bakımından toplumsal yaşamın acılarının izlerinde aranmalıdır.

YORUM YAP

Yorum yapabilmek için kuralları kabul etmelisiniz.
Yeni bir yorum göndermek için 60 saniye beklemelisiniz.

Hatice Semiz 28.04.2026 10:05

Tebrikler

Yanıtla