Devletin Devamlılığı ve Ekonomik Laiklik

Devletin Devamlılığı ve Ekonomik Laiklik

Merhaba. Güzel bir hafta sonu ve bir sonraki yazıma kadar geçecek sürede keyifli, sağlıklı bir bayram geçirmeniz dileğiyle başlamak istiyorum.

Daha önce yazdığım yazılarımın başlıklarını yazarak başladım. Burada daha önce yazdığım yazılara zaten ulaşabilirsiniz. Okuma sayısı artması değil amacım lütfen yanlış anlamayın. Sadece başlıklarına baktığınızda bile belli bir temelde yazdığımın fark edilmesini arzu ettim. Yazılarım düşüncelerimi rahatça ortaya koyduğum mecralarım ve bu konular hakkında düşünmek ve yazmaktan da keyif alıyorum. Farkındalığımın farkında olmak, bu düşünce yapımın sınırlarını gözlemlemek ve bu sınırları zorlayarak büyütmek isteğim de bunu destekliyor. Bu durum ayrıca komplo teorici tarafımla birleşiyor. Sorgulayıcı tarafım, toplumun nasıl yönlendirildiğini gördükçe ve buna bireysel olarak köklü bir çare bulamadığımı fark ettikçe beni yoran bir hal de alıyor. Belki de yazma fikri tam olarak bu yorgunluktan doğuyor.

Eğer ortaya koyduğum düşüncelerden birinde bile haklıysam ve bunu okuyan tek bir kişide farkındalık yaratabilmişsem, amacıma ulaşmış sayılırım. Hıncal Uluç’un yıllar önce köşesine taşıdığı o meşhur deniz yıldızı hikayesindeki gibi; karaya vuran binlerce deniz yıldızını tek tek denize atmaya çalışan adama, "Hepsini kurtaramazsın, ne fark edecek ki?" diye sorulduğunda verdiği yanıt manidardır: "Bunun için fark etti," diyerek birini daha suya fırlatır. Beni okuma nezaketi gösterenlerden birinin bile düşünce dünyasına dokunabilmek benim için o deniz yıldızıdır.

Her yazı sürecimde güncel davranış şekillerimizden biri haline gelen AI (Yapay Zeka) ile sohbet, benim de hayatıma giren ve reddedemediğim bir yöntem oldu. Yazı arşivimi önüne koyduğumda, aslında yıllardır hangi temeller üzerinde durduğumu bana bir aynayla gösterdi. Ben yine aynı minvalde yol alarak ilerleyeceğim. Ona sorduğum soruyu size de soracağım. Ve benim genel bakış açısı ve metotlarım ile harmanlayacağım.

Bizler sürekli "Laiklik" terimini duyarak büyüyen bir nesiliz. En basit haliyle, "din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılarak yürütülmesi" ilkesiydi.

Peki, sorum şu: "Siyaset ve ekonomi işlerinin birbirinden ayrılarak yürütülmesini ifade eden bir kelime kullanıyor muyuz?"

Bu soruyu yapay zekaya yönelttiğimde karşıma çıkan kavramlar şunlar oldu:

1. Operasyonel Bağımsızlık (Operational Independence)
2. Teknokrasi (Technocracy)
3. Ekonomik Laiklik veya daha sık kullanılan haliyle Mali Laiklik (Fiscal Laicism).

Geçen hafta yaşadığımız siyaseti derinden etkileyen yargı kararı sonrası ekonomik verilerin tamamında negatif yönde bir hareket oldu. Bu aynı zamanda bizleri yöneten siyasilerin alması gereken ekonomik kararları da doğrudan etkileyecek. Ki bu kararların arasında daha kötüye gitmemek adına radikal kararlar da söz konusu olabilir. Sonuçta maalesef faturayı toplumun tüm paydaşları ödeyecek.

Ben son dönemde yaşadıklarımızla bazı yöntemlerin ve bakış açılarının revize edilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Seçimle işbaşına gelen hükümetlerin elbette politik ajandaları ve taahhüt ettikleri yatırım hedefleri olacaktır. Lakin ne kadar iktidarda kalacaklarının belli olmadığı demokratik sistemlerde, görevi devraldıkları dönemde sıkıntılı almamak ve görevi devrettikleri dönemde de sıkıntılı devir etmemek adına toplumun tüm paydaşlarının direkt ya da dolaylı etkilendiği hayati konularda yetkilerinin sınırlı olması gerektiğini düşünüyorum.

Burada "Devlet" ve "Hükümet" kavramlarını birbirinden kesin çizgilerle ayırmamız gerekiyor. Devlette devamlılık esastır. Dolayısıyla Eğitim, adalet, ekonomi, tarım, hayvancılık, savunma sanayi ve benzeri alanlar "hükümet politikası" değil, rasyonel birer "devlet politikası" olmalıdır. Bu ana kolonların, değişen her hükümetle birlikte yapboz tahtasına çevrilmesi, ülkeye telafisi zor zaman ve maliyet riskleri yüklemektedir.

Eğer bu başlıklar güçlü bir devlet politikası eliyle teminat altına alınır ve liyakate dayalı bir yol haritası belirlenirse, sistem siyasi şoklara karşı bağışıklık kazanır. Yani siyaseti ilgilendiren bir yargı kararı, ekonomide suni depremlere ve dalgalanmalara neden olmaz.

Siyasetin ekonomiden, adaletin ideolojiden bağımsızlaştığı rasyonel bir düzen dileğiyle.

Sevgiyle kalın…